دکتر دووم کیست؟
اگر تانوس یک فاجعه کیهانی بود، دکتر دووم یک امپراتوری متفکر است. شروری که با مشت و سنگ جادویی نمیآید؛ با نقشه، صبر، غرور و هوش مرگبار وارد میشود. او قهرمانها را نمیکشد تا پیروز شود؛ کاری میکند که خودشان بفهمند از اول بازنده بودهاند. وقتی مارول تصمیم گرفت رابرت داونی جونیور را نه بهعنوان آیرونمن، بلکه بهعنوان دکتر دووم برگرداند، عملاً پیامش را واضح فرستاد: دشمن نهایی این دنیا، دیگر یک مشت قدرت خام نیست؛ یک ذهن بیرحم است.
ویکتور فون دووم؛ مردی که شکست را نپذیرفت
نام واقعی دکتر دووم، ویکتور فون دووم (Victor Von Doom) است؛ نابغهای متولد کشوری خیالی به نام لاتوریا (Latveria). کشوری که بعدها نه با کودتا یا جنگ، بلکه با اراده شخصیِ دووم به یک دیکتاتوری پیشرفته تبدیل شد؛ جایی که مردمش او را نه فقط یک رهبر، بلکه منجی میدانند. ویکتور از کودکی نابغه بود؛ ذهنی جلوتر از زمان خودش، اما با یک نقص مرگبار: غرور مطلق. غروری که او را هم به اوج رساند، هم به سقوط.
برخلاف اکثر شرورهای مارول، دکتر دووم فقط یک نابغه علمی نیست؛ او همزمان استاد جادوهای تاریک هم هست. ترکیبی که عملاً او را به یکی از خطرناکترین موجودات مولتیورس تبدیل میکند. جایی که تونی استارک فقط به علم تکیه دارد و دکتر استرنج فقط به جادو، دووم هر دو را در بالاترین سطح ممکن در اختیار دارد. همین ترکیب است که باعث میشود حتی دکتر استرنج در بعضی خطوط داستانی، به قدرت او احترام بگذارد — و این شوخی نیست.
ماسک دکتر دووم فقط یک وسیله دفاعی نیست. این ماسک، هویت اوست. صورت ویکتور در یک آزمایش علمی بهشدت آسیب دید؛ اما نکته اینجاست: در بعضی روایتها، آسیب آنقدر هم وحشتناک نبود. مشکل اصلی این بود که ویکتور حتی کوچکترین نقص را تحمل نمیکرد. او ماسک را نه برای پنهان شدن، بلکه برای اعلام جنگ به جهان به چهره زد. از آن لحظه به بعد، ویکتور فون دووم مرد؛ و دکتر دووم متولد شد.
۲۰ حقیقت خفن درباره دکتر دووم
1 دکتر دووم فقط یک شرور نیست؛ او یک «پادشاه» است
برخلاف اکثر دشمنان مارول که یا فراریاند یا مخفی، دکتر دووم رهبر رسمیِ کشور لاتوریاست. او با رأی یا کودتا به قدرت نرسید؛ مردمش به این نتیجه رسیدند که تنها کسی که میتواند آنها را نجات دهد، خود اوست. برای لاتوریا، دووم یک دیکتاتور نیست؛ یک ضرورتِ تاریخی است.
2 دووم ترکیبی است که مارول دیگر تکرارش نکرد
مارول ویلنهای نابغه دارد، جادوگر دارد، استراتژیست دارد؛ اما هیچکس همه را با هم ندارد. دووم همزمان یک مهندس در سطح استارک، یک جادوگر در حد استرنج و یک سیاستمدار بیرحم است. این ترکیب باعث میشود هیچ قهرمانی نتواند با یک روش ثابت شکستش دهد.
3 حتی دکتر استرنج هم به قدرت جادویی او احترام میگذارد
در بعضی خطوط داستانی، استرنج رسماً قبول میکند که دووم یکی از معدود انسانهایی است که میتواند به سطح بالاترین جادوگران جهان برسد. دووم شاگرد کسی نبوده؛ او جادو را مثل علم، مهندسی کرده است.
4 بزرگترین دشمن دووم، رید ریچاردز است — نه انتقامجویان
نفرت دووم از رید ریچاردز (Mr. Fantastic) شخصی است. ویکتور معتقد است رید آیندهای را که حق خودش بود، از او دزدیده. این دشمنی فقط علمی نیست؛ یک زخم عمیق غرور است که هر تصمیم دووم را مسموم میکند.
5 دووم بارها دنیا را نجات داده… و هرگز تشکر نگرفته
در چندین خط داستانی، این دکتر دووم است که جهان را از نابودی نجات میدهد، نه قهرمانها. اما چون انگیزهاش «کنترل» است نه «قهرمانی»، تاریخ همیشه او را در نقش شرور ثبت کرده. دووم به تشکر نیاز ندارد؛ او فقط میخواهد حقش شناخته شود!
6 ماسک دووم فقط زره نیست؛ یک بیانیه است
ماسک نماد این است که ویکتور فون دووم هرگز اجازه نمیدهد دنیا ضعفش را ببیند. حتی اگر صورتش کاملاً سالم بود، باز هم ماسک را میزد. چون دووم معتقد است ترس، ابزار حکومت است.
7 دووم نسخههای جایگزین بیشماری در مولتیورس دارد
در بعضی دنیاها، دکتر دووم تبدیل به قهرمان شده؛ در بعضی دیگر، به خدای مطلق. این یعنی شخصیت او انعطافپذیر است و MCU میتواند نسخهای از دووم را معرفی کند که هم شرور باشد، هم قابل درک — و این خطرناکترین نوع ویلن است.
8 تانوس در بعضی خطوط زمانی از دووم شکست خورده
برخلاف تصور عمومی، تانوس همیشه برنده نیست. در برخی داستانها، دووم نه با زور، بلکه با نقشه و فریب تانوس را کنار میزند. این یعنی مغز دووم میتواند حتی تهدیدهای کیهانی را هم مهار کند.
9 دووم به تکنولوژی خودش هم اعتماد کامل ندارد
او همیشه چند نسخه جایگزین از زره، نقشه و حتی بدنهای روباتیک (Doombots) دارد. اگر یکی شکست بخورد، نسخه بعدی فعال میشود. شکست برای دووم یک اتفاق نیست؛ یک داده برای بهبود نسخه بعدی است.
10 دووم به دنبال قدرت نیست؛ به دنبال «نظم» است
بیشتر ویلنها تشنه قدرتاند، اما دووم تشنه کنترلِ کامل بر هرجومرج است. او واقعاً باور دارد اگر دنیا تحت فرمان او باشد، جنگ، فقر و آشوب از بین میرود. ترسناکترین بخش؟ در بعضی خطهای داستانی، حق با اوست.
11 دکتر دووم بارها خدایان را به چالش کشیده
از موجودات کیهانی گرفته تا اربابان بُعدهای دیگر، دووم بارها سراغ قدرتهایی رفته که قهرمانها حتی جرأت نگاه کردن به آنها را ندارند. او نه با دعا، بلکه با محاسبه به جنگ خداها میرود.
12 دووم مفهوم زمان را مثل ابزار مهندسی میبیند
برای دووم، زمان یک خط مقدس نیست؛ یک متغیر قابل دستکاری است. او بارها گذشته و آینده را تغییر داده تا نسخهای از دنیا بسازد که در آن، شکست معنا ندارد. اگر لازم باشد، یک خط زمانی را قربانی میکند تا نسخه بهتری متولد شود.
13 دووم هیچوقت کاملاً به کسی اعتماد نمیکند
حتی نزدیکترین متحدانش فقط تا جایی پیش میروند که در نقشههایش جای دارند. خیانت برای دووم یک شوک نیست؛ یک احتمال از پیشمحاسبهشده است. به همین دلیل است که شکست خوردنش بسیار سخت است.
14 بزرگترین ضعف دووم، غرور اوست
همان چیزی که او را به یک اسطوره تبدیل کرده، میتواند نابودش کند. دووم نمیتواند بپذیرد کسی از او بهتر باشد — مخصوصاً رید ریچاردز. اگر یک نقطه برای ضربه زدن به او وجود داشته باشد، غرورش همان نقطه است.
15 در بعضی دنیاها، دکتر دووم ناجی بشریت است
مولتیورس نشان داده اگر دووم بهطور کامل پیروز شود، دنیا الزاماً نابود نمیشود؛ بلکه امنتر، باثباتتر و بیرحمتر میشود. سؤال ترسناک اینجاست: آیا آزادی ارزش آشوب را دارد؟
16 دووم به احساساتش اجازه کنترل تصمیمها را نمیدهد
برخلاف بسیاری از شرورها، دووم از روی عصبانیت تصمیم نمیگیرد. او صبر میکند، مشاهده میکند و دقیقاً در لحظهای ضربه میزند که دشمن فکر میکند برنده شده. این همان جایی است که قهرمانها میبازند.
17 دووم بارها هویت قهرمانها را نابود کرده، نه بدنشان را
او علاقهای به کشتن مستقیم ندارد. دووم قهرمانها را مجبور میکند انتخابهایی بکنند که باورشان به خودشان را میشکند. شکست روانی، برای او ارزشمندتر از پیروزی فیزیکی است.
18 دکتر دووم همیشه چند قدم جلوتر است
اگر فکر میکنی نقشهای داری، دووم قبلاً سه نسخهی دیگر از آن را پیشبینی کرده. شکست خوردن از دووم معمولاً در لحظهای اتفاق میافتد که دشمن تصور میکند بازی تمام شده.
19 اگر دکتر دووم وارد MCU شود، همهچیز شخصی میشود
دووم فقط شهر یا سیاره تهدید نمیکند؛ هویت قهرمانها را هدف میگیرد. او کسی نیست که با انفجار و شوخی وارد شود. حضورش یعنی: شک در تصمیمات کاپیتان – خرد شدن اعتماد تونیوارِ نابغهها و مهمتر از همه: وادار کردن قهرمانها به انتخابهای کثیف دووم کاری میکند که بعد از پیروزی، قهرمانها دیگر همان آدم قبل نباشند.
20 دکتر دووم تنها ویلن مارول است که «حق دارد» برنده شود
این حقیقت ترسناکترینِ همه است. دووم وقتی میگوید: «اگر دنیا دست من بود، بهتر میشد» ما نمیتوانیم با قطعیت بگوییم اشتباه میکند. او دزد نیست. دیوانه نیست. هیولا نیست. او رهبر، نابغه و استراتژیست مطلق است که تنها مشکلش این است که: حاضر است آزادی را قربانی کند… تا بقا تضمین شود و این دقیقاً همان جایی است که مرز قهرمان و شرور فرو میریزد.
چرا دکتر دووم ترسناکتر از تانوس است؟
تانوس میخواست نیمی از دنیا را حذف کند. دووم میخواهد کل دنیا را نجات بدهد، حتی اگر از او متنفر باشند. تانوس ایمان داشت. دووم محاسبه همه چیز را کرده است. تانوس به دنبال تعادل بود. دووم به دنبال کنترل کامل است. تانوس با قدرت فیزیکی و سنگهای ابدیت میجنگید؛ اما دووم با: سیاست – علم – جادو – روانشناسیِ دشمن و صبر استراتژیک… او دنیا را نابود نمیکند… او دنیا را طوری میسازد که بدون او نتواند ادامه دهد.
دکتر دووم فقط یک ویلن نیست؛ او سؤالی است که مارول از مخاطب میپرسد: اگر امنیت، نظم و صلح به قیمت آزادی بدست بیاید… تو کدام را انتخاب میکنی؟ و جواب هر چی که باشد، یک چیز قطعی است: وقتی دکتر دووم وارد صحنه شود، دیگر هیچکس قهرمان خالص نیست…
